Kocaeli Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen 5. Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumu (CIDA 2026) kapsamında, “Yapay Zekâ Çağında İnsan Olmak Temsil, Duygulanım ve Biliş” başlıklı oturum gerçekleştirildi. Doç. Dr. Haluk Arda Oskay koordinatörlüğündeki oturumda, Prof. Dr. Emre Tandırlı, Doc. Dr. Evelina Zdravkova, Prof. Dr. Tereza Trencheva ve Prof. Dr. Feride Zeynep Güder’in çalışmaları üzerinden yapay zekânın insan yaşamı, sanat üretimi ve bilişsel süreçler üzerindeki etkileri değerlendirildi.
YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ MÜZİK ÜRETİMİ VE DUYGUSAL DENEYİM
Yapay zekâ destekli müzik üretimi üzerine çalışan Tandırlı, süreçteki kişisel deneyimlerini aktardı. Bu teknolojinin yalnızca üretim sürecini kolaylaştırmadığını, aynı zamanda insanın duygusal hassasiyetini de artırabileceğini belirten Tandırlı, insanın yapay zekâ işbirliği ile ortaya çıkan bir eserden duygulanıp duygulanamayacağı sorusuna “Evet, çünkü ben bunu yaşadım” sözleriyle yanıt verdi.
Yapay zekâ ile müzik üretiminin yalnızca teknik komutlar vermekten ibaret olmadığını vurgulayan Tandırlı, “Prompt engineering’i teknik bir yazma becerisinden ziyade, bir tür bestecilik yönlendirmesi olarak görüyorum” diyerek süreçte insan yaratıcılığının belirleyici rolüne dikkat çekti. Tandırlı, çalışmalarında bin beş yüzden fazla deneme gerçekleştirdiğini ve bunlardan yetmiş beş müzik parçasını son hâline getirdiğini aktardı.
DİJİTAL ÖLÜMSÜZLÜK KAVRAMININ ETİK VE DUYGUSAL SINIRLARI
Zdravkova ve Trencheva, sunumlarında dijital ölümsüzlük kavramını ele aldı. Yapay zekâ aracılığıyla hayatını kaybeden kişilerin dijital temsillerinin oluşturulmasının yas süreci, mahremiyet, rıza ve ticari çıkarlar açısından doğurabileceği sorunlar değerlendirildi.
İnsanlığın ölümlülüğü aşma arzusunun teknolojik gelişmelerle yeni bir boyut kazandığına dikkat çeken Trencheva, teknolojinin insanın varlığını sürdürme arzusuna yönelik vaatler sunabildiğini ancak gerçek hayatı geri getirmeyeceğini vurguladı. Dijital teknolojilerin bir insanın varlığını taklit edebilse de yaşamın yerini alamayacağını belirten Trencheva, dijital ölümsüzlük fikrinin etik ve duygusal sınırlarına dikkat çekti.
YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA BİLİŞSEL DİRENÇ VE ELEŞTİREL OKURYAZARLIK
Prof. Dr. Feride Zeynep Güder, yapay zekâ çağında insan denetiminin ve eleştirel düşünmenin önemine değindi. Güder, yapay zekâ araçlarına aşırı bağımlılığın bireylerin bağımsız düşünme ve bilgi değerlendirme becerilerini zayıflatabileceğine işaret ederek, bilişsel direncin ve eleştirel yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Oturumda sunulan araştırmalar, teknolojik gelişmeler karşısında insan yaratıcılığını, duygusal deneyimi, eleştirel düşünceyi ve etik sorumluluğu korumanın önemini ortaya koydu. Oturum, katılımcıların değerlendirmelerinin ardından sona erdi.
Muhabir: Jahan Melekeyeva
Fotoğraf: Jahan Melekeyeva
