Kocaeli Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen 5. Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumu (CIDA) kapsamında gerçekleştirilen oturumda Arş. Gör. Sinem Yankı Özcan, Arş. Gör. Dr. Okan Şeker, Arş. Gör. Leyla Turğal, Prof. Dr. Gül Rengin Küçükerdoğan, Arş. Gör. Melikşah Aksu, Arş. Gör. Çağla Coşar ve Dr. Münür İpek’in çalışmaları üzerinden yapay zekânın sinemadan dijital oyunlara, podcast yayıncılığından siyasal kimlik inşasına kadar uzanan etkileri değerlendirildi.
YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA İNSAN EMEĞİ VE “HUMAN MADE” ETİKETİ
Sinema endüstrisinde yapay zekâ kullanımı ve insan emeğinin konumlandırılmasını inceleyen Arş. Gör. Sinem Yankı Özcan, Human Provenance in Film (HPF) standartları ile The Mise En Scène Company (MSC) verilerini aktardı. Pazarlamada “No AI Used” ve “Human Made” ifadelerinin ticari bir farklılaşma stratejisi hâline geldiğine dikkat çeken Özcan, “Araştırma bulgularımız İnsan yapımı filmler daha değerlidir algısını ortaya koyuyor. 'Human Made' etiketi, insan emeğini ve yaratıcı failliği görünür kılan ticari ve kültürel bir niteliğe dönüşmektedir” dedi.
POST-KAMERASAL SİNEMA VE MAŞİNİMA DÖNÜŞÜMÜ
Arş. Gör. Dr. Okan Şeker, Fortnite Machinima’dan yapay zekâ sinemasına görüntü üretiminin dönüşümünü ve “post-kamerasal sinema” kavramını paylaştı. Sinematografide fiziksel kamera zorunluluğunun ortadan kalktığını belirten Şeker, “Sinematografik bir görüntü için gerçekten bir kameraya ihtiyaç duyuyor muyuz? Fiziksel kamera ortadan kalksa bile, kameranın ruhu kadrajla, ışıkla ve hareket ritmiyle bedenini kaybetmiş fakat sesini yitirmemiş bir ruh gibi anlatının içinde dolaşmaya devam ediyor” sözleriyle sinemadaki ontolojik dönüşüme vurgu yaptı.
DİJİTAL OYUNLARDA ANLAM AKTARIMI VE KURGUSAL GÖSTERGELER
Arş. Gör. Leyla Turğal ve Prof. Dr. Gül Rengin Küçükerdoğan tarafından hazırlanan ortak çalışmada “Hitman: Absolution”oyunu üzerinden kurgusal göstergeler Roland Barthes’ın göstergebilimsel yaklaşımı doğrultusunda analiz edildi. Dokuz görsel üzerinden yapılan incelemenin ayrıntılarını aktaran Turğal, “Oyun anlatısındaki yardımcı unsurlar olan mekânlar, nesneler, kostümler ve kültürel simgeler; oyun dünyasının toplumsal, kültürel ve ekonomik katmanlarını yansıtır. Kadraj, renk ve ışık düzenlemeleri yan anlamların kurulmasını sağlarken arka planların her biri anlam üreten bir anlatı düzenine sahiptir” ifadelerini kullandı.
YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ PODCAST ÜRETİMİ VE BENİMSENME SÜREÇLERİ
Arş. Gör. Melikşah Aksu, Google NotebookLM, ElevenLabs, Speechify ve Suno AI gibi yapay zekâ tabanlı ses araçlarıyla podcast üretimini ve bu içeriklerin dinleyiciler tarafından benimsenme süreçlerini ele aldı. Rogers’ın Yeniliklerin Yayılması Kuramı ekseninde yürütülen araştırmaya değinen Aksu, yapay zekâ ile üretilen podcast’lerin benimsenme dinamiklerinin ve algısal çerçevelerinin dijital yayıncılığın geleceğini şekillendirdiğini söyledi.
ALGORİTMİK ULUSAL İMGE VE TÜRKİYE TEMSİLİ
Üretken yapay zekâ modellerinin Türkiye’ye ilişkin ulusal imgeyi nasıl inşa ettiğini araştıran Arş. Gör. Çağla Coşar; ChatGPT, Gemini ve Grok sistemlerinin Anholt Ulus Marka Endeksi kapsamındaki çıktılarını değerlendirdi. Algoritmik temsil örüntülerine dikkat çeken Coşar, “ChatGPT daha katmanlı ve ekonomik/toplumsal sloganlarla desteklenen görseller sunarken Gemini kültürel semboller bakımından zengin, Grok ise daha sade ve doğrudan temsiller üretmektedir. Ulusal imge yalnızca temsil edilmemekte, algoritmik olarak yeniden inşa edilmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
KRİPTO PARALAR VE LAZER GÖZLER: YENİ SİYASAL KİMLİK SEMBOLLERİ
Kripto paraların küresel ölçekte bir siyasal iletişim ve kimlik unsuruna dönüşümünü inceleyen Dr. Münür İpek, “Stand With Crypto” hareketi ve siyasetçilerin benimsediği “lazer göz” (LaserRayUntil100K) profil fotoğrafı akımına dikkat çekti. İpek, “Kripto para ekosistemi artık yalnızca bir teknoloji alanı değil, siyasetçileri notlayan, seçmeni yönlendiren örgütlü bir çıkar grubudur. Siyasiler kripto topluluğuna seslenmek ve dijital finans desteğini görünür kılmak amacıyla bu sembolik dili benimsemektedir” açıklamasında bulundu.
Oturum, sunumların ardından gerçekleştirilen soru-cevap bölümü ve genel değerlendirmelerle sona erdi.
Muhabir: Jahan Melekeyeva
Fotoğraf: Jahan Melekeyeva
