Kocaeli Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen 5. Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumu (CIDA 2026) kapsamında, “Dijital Medyada Temsil, Beden ve Toplumsal Cinsiyet” başlıklı gerçekleştirildi. Dr. Öğr. Üyesi Neslihan Yolçu Cengiz başkanlığında yürütülen oturumda Doç. Dr. Akın Bakioğlu, Prof. Dr. H. Andaç Demirtaş-Madran, Öğr. Gör. Buse Akkaya Atamer, Doç. Dr. Züleyha Özbaş Anbarlı, İletişim ve Pazarlama alanında uzman Ezgi Pala Uslu, İletişim Tasarımcısı Nursel Güngörmez, Doç. Dr. Saadet Zeynep Varlı Gürer, Kocaeli Üniversitesi Yüksek Lisans Öğrencisi Ceren Özalp ve Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi Başuzmanı Ruslan Begen’in çalışmaları üzerinden dijital medyada temsil, beden algısı, toplumsal cinsiyet rolleri, üretken yapay zekâ ve algoritmik dönüşüm boyutları ele alındı.
DİJİTAL KAPİTALİZMDE TEMSİL EMEĞİ VE MESLEK İMGESİ
Oturumda “Vardiyadan Ayrı Mesai: Temsil Emeği ve Mesleğin Kamusal İmgesi” başlıklı çalışmasını sunan Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesinden Doç. Dr. Akın Bakioğlu, dijital platformlarda iş süreçlerinin sergilenmesi ile ortaya çıkan “temsil emeği” kavramını irdeledi. Temeli influencer ekonomisine dayanan bu sürecin, işin kayda geçirilmesine ve görünür kılınmasına harcanan karşılıksız bir emek türü ürettiğini belirten Bakioğlu, bu emekten sağlanan faydanın çalışana değil, doğrudan platformlara ve kapitalist üretim mekanizmalarına aktarıldığını kaydetti.
DİJİTAL SAĞLIK İLETİŞİMİNDE MEME KANSERİ VE KADIN BEDENİ
Prof. Dr. H. Andaç Demirtaş-Madran ile hazırladıkları “Dijital Sağlık İletişiminde Meme Kanseri ve Kadın Bedeninin Temsili Üzerine Bir Tartışma” başlıklı ortak çalışmayı aktaran Başkent Üniversitesinden Öğr. Gör. Buse Akkaya Atamer, dijital mecralardaki sağlık iletilerinde meme kanserinin işlenme biçimini değerlendirdi. Ekim ayı farkındalık sembolü olan “pembe kurdele” kullanımıyla hastalığın ticarileştirildiğine ve estetikleştirildiğine dikkat çeken Atamer; zorunlu bir norma dönüştürülen aşırı pozitif söylemlerin, hastaların korku, yas ve öfke gibi gerçek duygularını görünmez kıldığını ifade etti.
SPOR INFLUENCER’LARINDA KADIN BEDENİNİN DENETİMİ
Anadolu Üniversitesinden Doç. Dr. Züleyha Özbaş Anbarlı danışmanlığında hazırladıkları “Instagram'da Kadın Bedeninin Standardizasyonu ve Nesneleştirilmesi: Spor Influencerlarına Yönelik Kullanıcı Söylemleri” başlıklı araştırmayı sunan Ezgi Pala Uslu ve Nursel Güngörmez, kadın spor influencer’larının paylaşımlarına gelen yorumları inceledi. Yorumların refleksif tematik analiz yöntemiyle çözümlendiği araştırmada, masum veya olumlu görünen övgü ifadelerinin dahi kadın bedenini belirli kalıplara hapsettiği belirtildi. Çalışmada; kadın bedeninin övgü ve yaptırımlarla sürekli denetlendiği, standartların dışında kalan kaslı ve güçlü bedenlerin ise erkek bedeniyle kıyaslanarak ya da olumsuz olarak norm dışına itildiği vurgulandı.
ÜRETKEN YAPAY ZEKÂDA “GÜZELLEŞTİR” KOMUTU VE CİNSİYET TEMSİLLERİ
Doç. Dr. Saadet Zeynep Varlı Gürer ile hazırladıkları “Üretken Yapay Zekâda 'Güzelleştir' Komutunun Cinsiyetlendirilmiş Görsel Dönüşümü: Kadın ve Erkek Temsillerinin Karşılaştırmalı İncelenmesi” başlıklı araştırmayı sunan Kocaeli Üniversitesi Yüksek Lisans Öğrencisi Ceren Özalp, yapay zekâ araçlarının cinsiyet temsillerine etkisini aktardı. Yüksek lisans tezinin ön araştırması niteliğindeki çalışmada Google Gemini görsel üretim aracını kullanan Özalp, “güzelleştir” komutunun kadın ve erkek görsellerinde meydana getirdiği nitel dönüşümleri karşılaştırmalı olarak değerlendirdi.
ÇOCUKLARIN DİJİTAL MEDYA KULLANIMI VE ALGORİTMİK ETKİLER
Oturumun son sunumunda Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi Başuzmanı Ruslan Begen “Çocukların Dijital Medya Kullanımı: Algoritmik Öneriler ve Dikkat Ekonomisi” başlıklı çalışmasını paylaştı. Çocukların dijital medya deneyimini kişiselleştirilmiş algoritmalar ve dikkat ekonomisi ekseninde inceleyen Begen; bireysel tercihler, platform algoritmaları ve ticari sistemlerin kesiştiği alanlara değindi. Dijital platformlardaki her etkileşimin veriye dönüşerek bir sonraki içerik önerisini belirlediğini aktaran Begen, bu mekanizmanın çocukların ruh sağlığı ve dijital refahı üzerindeki olası risklerine işaret ederek platform sorumluluğunun altını çizdi.
Oturum, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.
Muhabir: Ecesu Elmas
Fotoğraf: Ecesu Elmas
